Απρίλιος 2026
Το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει την ελληνική αιγοπροβατοτροφία πάσχει από δομικές αδυναμίες που δεν αφορούν τη “γραφειοκρατία” αλλά τον ίδιο τον σχεδιασμό του νόμου. Κατά την άποψη μου υπάρχουν επτά κρίσιμα κενά, σε καθένα από τα οποία εντοπίζεται συγκεκριμένο νομοθετικό μέσο (νόμος, ΠΔ, ΥΑ ή ΚΥΑ) που απαιτείται για τη θεραπεία τους.
Είναι γεγονός ότι η ελληνική αιγοπροβατοτροφία ρυθμίζεται από νομοθεσία σχεδιασμένη για βιομηχανική κτηνοτροφία σε χώρες με διαφορετική δομή, κλίμακα, και θεσμική υποδομή. Η μεταφορά ενωσιακών κανονισμών χωρίς εξειδίκευση στο ελληνικό μοντέλο εκτροφής, ημι-εκτατικό, οικογενειακό, σε ορεινό/νησιωτικό ανάγλυφο, παράγει τυπική συμμόρφωση χωρίς ουσιαστική προστασία.
Ο αιγοπροβατοτρόφος υπόκειται σε τουλάχιστον 17 ευρωπαϊκούς κανονισμούς, 5 οδηγίες, 3 νόμους, 4 ΠΔ και πάνω από 10 ΥΑ/ΚΥΑ. Ουδέποτε κωδικοποιήθηκαν σε ενιαίο νομοθετικό κείμενο. Η Γερμανία, αντιμετωπίζοντας τον ίδιο κατακερματισμό στο πεδίο των κτηνιατρικών φαρμάκων, θέσπισε τον TAMG (Tierarzneimittelgesetz) ως αυτοτελή νόμο που ενοποιεί και εξειδικεύει τον Καν. 2019/6.
Ως αποτέλεσμα, στην πράξη, η συμμόρφωση εξαρτάται από τη γνώση μεμονωμένων προσώπων (κτηνίατρου εκτροφής, γεωπόνου, λογιστή), όχι από τη δομή του νόμου.
| ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ 1 |
|---|
| Θέσπιση Κώδικα Κτηνοτροφικής Νομοθεσίας (Νόμος) που να ενοποιεί σε ενιαίο κείμενο: αδειοδότηση, σήμανση/ιχνηλασιμότητα, υγεία ζώων, ευζωία, υγιεινή γάλακτος, κτηνιατρικά φάρμακα, περιβάλλον, ζωικά υποπροϊόντα. Νομικό μέσο: Νόμος κωδικοποίησης (κατά το πρότυπο Ν. 4235/2014 που ενοποίησε τις κυρώσεις). Ο Κώδικας δεν αλλάζει ουσιαστικά τις υποχρεώσεις, τις καθιστά ορατές. Προτεραιότητα: Υψηλή. Χρονοδιάγραμμα: 18–24 μήνες. |
Ως προς τις αδειοδοτήσεις των κτηνοτροφικών εγκατστάσεων ο N. 4056/2012 σχεδιάστηκε με βιομηχανική λογική, AΕΠΟ, οικοδομική άδεια, γεωτεχνική μελέτη, για ένα σύστημα που είναι κατά 98% ημι-εκτατικό με οικογενειακή δομή.
Το 80% των μονάδων λειτουργεί χωρίς πλήρη αδειοδότηση και αυτό είναι ξεκάθαρη αποτυχία σχεδιασμού. Μια νομοθεσία που αδυνατεί να εφαρμοστεί στο 80% των περιπτώσεων δεν προστατεύει κανέναν.
| ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ 2 |
|---|
| Αντικατάσταση του ενιαίου καθεστώτος με κλιμακωτή αδειοδότηση σε τρεις βαθμίδες: Βαθμίδα Α (έως 150 κεφαλές-ΜΜΖ): Γνωστοποίηση + υπεύθυνη δήλωση τήρησης ελάχιστων όρων. Βαθμίδα Β (150-500 κεφαλές): Απλοποιημένη γεωτεχνική έκθεση, πρότυπες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις (όχι πλήρης ΑΕΠΟ). Άδεια λειτουργίας εντός 90 ημερών. Βαθμίδα Γ (άνω 500 κεφαλών): Πλήρες καθεστώς (ΑΕΠΟ, οικοδομική άδεια, γεωτεχνική μελέτη) όπως ισχύει. Νομικό μέσο: Τροποποίηση Ν. 4056/2012, άρθρα 3-7. Προτεραιότητα: Κρίσιμη. Χρονοδιάγραμμα: 6-12 μήνες. |
Ο κτηνίατρος εκτροφής εκτελεί πάνω από το 70% των εμβολιασμών χορηγεί κτηνιατρικά φάρμακα, υπογράφει υγειονομικά πιστοποιητικά μετακίνησης. Είναι de facto ο πυλώνας συμμόρφωσης της εκμετάλλευσης. Ωστόσο, δεν υπάρχει ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο που να ορίζει ελάχιστες υποχρεώσεις, συχνότητα επισκέψεων, και ευθύνες.
| ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ 3 |
|---|
| Θέσπιση Προεδρικού Διατάγματος που να ορίζει το Υγειονομικό Σχέδιο Εκτροφής (Herd Health Plan) ως υποχρεωτικό έγγραφο για κάθε αιγοπροβατοτροφική εκμετάλλευση άνω των 50 κεφαλών.Ελάχιστο περιεχόμενο: πρόγραμμα εμβολιασμών, πρωτόκολλο αντιπαρασιτικής διαχείρισης, μετρήσεις βιοασφάλειας, ετήσιος απολογισμός χρήσης αντιμικροβιακών. Ελάχιστες επισκέψεις κτηνιάτρου: 4/έτος για Βαθμίδα Α, 6/έτος για Β, 12/έτος για Γ. Σύνδεση με ενισχύσεις: το HHP να αποτελεί προϋπόθεση για συνδεδεμένες ενισχύσεις ΚΑΠ (eco-scheme υγείας ζώων). Νομικό μέσο: Προεδρικό Διάταγμα. Προτεραιότητα: Υψηλή. Χρονοδιάγραμμα: 12 μήνες. |
Το Άρθρο 10 του Καν. 2016/429 υποχρεώνει τους κτηνοτρόφους σε μέτρα βιοασφάλειας, αλλά η Ελλάδα δεν εξέδωσε ποτέ ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για αιγοπροβατοτροφικές μονάδες. Αυτό αποκαλύφθηκε οδυνηρά στην κρίση FMD της Λέσβου και στην κρίση ευλογιάς. Χωρίς κωδικοποιημένα πρωτόκολλα βιοασφάλειας, η αντίδραση παραμένει αντιδραστική και ad hoc.
| ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ 4 |
|---|
| Εθνικά Πρότυπα Βιοασφάλειας. Έκδοση Υπουργικής Απόφασης που να θεσπίζει ελάχιστα πρότυπα βιοασφάλειας ανά κατηγορία μονάδας, περιλαμβάνοντας: Πρωτόκολλο εισόδου νέων ζώων (καραντίνα, ορολογικός έλεγχος) Διαχείριση επισκεπτών/οχημάτων Πρωτόκολλο διαχείρισης αποβολών και θανάτων Checklists καθαρισμού/απολύμανσης Ετήσιος έλεγχος από κτηνίατρο εκτροφής (ενσωμάτωση στο HHP) Νομικό μέσο: Υπουργική Απόφαση (δεν απαιτεί νόμο). Προτεραιότητα: Κρίσιμη (μετά τις κρίσεις FMD/ευλογιάς). Χρονοδιάγραμμα: 6 μήνες. |
Υπάρχουν τεράστιες αποκλίσεις μεταξύ δηλωμένου και πραγματικού ζωικού κεφαλαίου. Το κεντρικό μητρώο δεν είναι σε πλήρη διαλειτουργικότητα με τα συστήματα ΟΠΕΚΕΠΕ, ΕΛΓΑ, TRACES. Κάθε φορέας τρέχει τη δική του βάση. Το αποτέλεσμα είναι data silos.
| ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ 5 |
|---|
| Ενιαίος Ψηφιακός Φάκελος Εκμετάλλευσης. Διάταξη σε νόμο (ή στον Κώδικα Κτηνοτροφικής Νομοθεσίας) που να επιβάλλει single digital identity ανά εκμετάλλευση. Ενιαίος κωδικός που να συνδέει κεντρικό μητρώο ζώων, ΟΣΔΕ, ΕΛΓΑ, ηλεκτρονική συνταγογράφηση, TRACES, δεδομένα ΕΛΓΟ.Real-time synchronization κατά τα πρότυπα IMSOC (Καν. 2017/625). Νομικό μέσο: Διάταξη σε νόμο + ΚΥΑ εφαρμογής. Προτεραιότητα: Υψηλή. Χρονοδιάγραμμα: 24–36 μήνες (IT development). |
Ο Καν. 2019/6 απαιτεί συλλογή δεδομένων χρήσης αντιμικροβιακών σε επίπεδο εκτροφής. Η Γερμανία θέσπισε ηλεκτρονική αναφορά ανεξαρτήτως μεγέθους εκτροφής, η Ελλάδα δεν διαθέτει καν λειτουργικό σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης κτηνιατρικών φαρμάκων.
| ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ 6 |
|---|
| e-VMP Platform. ΚΥΑ που να θεσπίζει υποχρεωτική ηλεκτρονική συνταγογράφηση κτηνιατρικών φαρμάκων σε παραγωγικά ζώα, με αυτόματη αναφορά στην κεντρική βάση. Διασύνδεση με Union Product Database (EMA) και με τον Ψηφιακό Φάκελο Εκμετάλλευσης (Πρόταση 5). Φάση 1 εντός 12 μηνών για αντιμικροβιακά, Φάση 2 εντός 24 μηνών για όλα τα VMP. Νομικό μέσο: ΚΥΑ (ΥΠΑΑΤ + Υπουργείο Υγείας + Ψηφιακής Διακυβέρνησης). Προτεραιότητα: Υψηλή. |
Τα οικολογικά σχήματα της ΚΑΠ δεν σχεδιάστηκαν για τον έλληνα αιγοπροβατοτρόφο. Το παράδοξο: υπόκειται σε ελέγχους για κανόνες σχεδιασμένους για άλλο παραγωγικό μοντέλο.
| ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ 7 |
|---|
| Livestock-Specific Eco-schemes. Τροποποίηση του ελληνικού Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ για εισαγωγή eco-schemes που να αναγνωρίζουν: Βόσκηση ως ecosystem service (πρόληψη πυρκαγιών, διατήρηση βιοποικιλότητας, συντήρηση ορεινού τοπίου) Υγεία ζώων ως εθελοντική δέσμευση (τήρηση HHP, μείωση αντιμικροβιακών >20% vs baseline) Διατήρηση αυτόχθονων φυλών (γενετικοί πόροι)Πληρωμή ανά ΜΜΖ (livestock unit), όχι ανά εκτάριο δυνατότητα που προβλέπει ήδη το πακέτο simplification 2025. Νομικό μέσο: Τροποποίηση εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ (στο πλαίσιο των 2 ετήσιων τροποποιήσεων). Χρονοδιάγραμμα: Εφαρμογή από Αίτηση ΟΣΔΕ 2026. |
Καμία από τις παραπάνω προτάσεις δεν απαιτεί τροποποίηση ευρωπαϊκού κανονισμού. Όλες υλοποιούνται με εθνικά νομοθετικά μέσα (νόμος, ΠΔ, ΥΑ, ΚΥΑ), εντός των υφιστάμενων δυνατοτήτων εξειδίκευσης που παρέχει το ενωσιακό δίκαιο. Το ζήτημα είναι πολιτικό. Το κόστος της αδράνειας είναι ήδη ορατό.
Η αιγοπροβατοτροφία δεν χρειάζεται λιγότερους κανόνες. Χρειάζεται καλύτερους.
