Αυτές τις ημέρες είχα την ευκαιρία να μιλήσω με ανθρώπους της αγοράς γάλακτος από Ολλανδία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Ιταλία, Δανία και Βέλγιο και να “δέσω” αυτές τις συζητήσεις με τα reports που συστηματικά παρακολουθώ. Το συμπέρασμα, στη βάση της δικής μου κατανόησης, δεν είναι προφανές και σίγουρα δεν είναι αυτό που δείχνουν οι τιμές.
Η ευρωπαϊκή αγορά γάλακτος βρίσκεται σε ένα παράδοξο. Η παραγωγή αυξάνεται με ρυθμούς που, ιστορικά, θα έπρεπε να πιέζουν την αγορά. Σε επίπεδο ΕΕ, οι όγκοι είναι σημαντικά υψηλότεροι σε σχέση με πέρυσι, με βασικές χώρες να τρέχουν με +5% έως +10%. Κι όμως, την ίδια στιγμή, βλέπουμε την αγορά του αφυδατωμένου γάλακτος να ανεβαίνει και το βούτυρο να κινείται με έντονη μεταβλητότητα. Αυτό από μόνο του θα έπρεπε να μας προβληματίσει.
Η εξήγηση δεν βρίσκεται, τουλάχιστον όχι ακόμη, στα θεμελιώδη μεγέθη. Η αγορά αυτή τη στιγμή οδηγείται από τη στάση των συμμετεχόντων και τη διαχείριση κινδύνου. Κλείσιμο φόβος διαθεσιμότητας, αγοραστές που “τρέχουν μπροστά” για να εξασφαλίσουν τιμές. Όχι επειδή λείπει προϊόν, αλλά επειδή φοβούνται ότι μπορεί να λείψει. Είναι μια αγορά που δείχνει σφιχτή χωρίς να είναι.
Αν απομονώσει κανείς το θόρυβο, αρχίζει να φαίνεται η πραγματική δομή της αγοράς. Και αυτή είναι ίσως η πιο ενδιαφέρουσα εξέλιξη των τελευταίων μηνών. Η σταδιακή μετατόπιση από το λίπος στην πρωτεΐνη. Η ζήτηση στρέφεται ξεκάθαρα προς τις πρωτεΐνες, ενώ το λίπος (βούτυρο) παραμένει εκτεθειμένο σε πίεση προσφοράς. Το αποτέλεσμα είναι μια σύγκλιση που πριν από λίγα χρόνια θα φαινόταν αδιανόητη, η διαφορά τιμής μεταξύ σκόνης αποβουτυρωμένου γάλακτος και βουτύρου μειώνεται, με σενάρια ακόμη και εξίσωσης να μην μοιάζουν πλέον μακρινά.
Από τις συζητήσεις στην αγορά, αυτό επιβεβαιώνεται και στο πεδίο. Υπάρχει διαθεσιμότητα γάλακτος. Οι τιμές στον παραγωγό σε χώρες όπως η Ουγγαρία κινούνται σε επίπεδα που δεν δείχνουν περιορισμένη αγορά. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά είναι κάτω από τα επιθυμητά όρια, κάτι που επίσης υποδηλώνει ότι η πίεση δεν είναι στην προσφορά αλλά στη διάρθρωση της ζήτησης. Παράλληλα, παρατηρείται ανακατεύθυνση ροών, λιγότερη εξαγωγή νωπού γάλακτος σε ορισμένες αγορές και περισσότερη εσωτερική αξιοποίηση σε προϊόντα με καλύτερη απόδοση.
Και κάπου εδώ έρχεται το επόμενο, κρίσιμο σημείο. Ο κύκλος παραγωγής γάλακτος. Μπαίνουμε σε περίοδο αιχμής ως προς την προσφορά, και όχι απλά αιχμής, αλλά πιθανώς μία από τις ισχυρότερες των τελευταίων ετών. Αυτό σημαίνει ένα πράγμα. Η προσφορά θα αυξηθεί περαιτέρω, ανεξάρτητα από το τι κάνει η αγορά βραχυπρόθεσμα.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν υπάρχει γαλακτοκομικό και τυροκομικό προϊόν. Υπάρχει, και θα υπάρξει ακόμη περισσότερο. Το ερώτημα είναι αν η ζήτηση μπορεί να απορροφήσει αυτόν τον όγκο, ειδικά σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους μεταφορών και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας αγοράς νευρικής, όχι σφιχτής. Μιας αγοράς που μπορεί να κρατήσει τις τιμές ψηλά για λίγο ακόμη, αλλά όχι επειδή το υποστηρίζουν τα θεμελιώδη μεγέθη, αλλά επειδή το υποστηρίζει η ψυχολογία και η στάση των συμμετεχόντων. Και αυτό συνήθως δεν κρατάει για πολύ.