Τον τελευταίο καιρό πιάνω τον εαυτό μου να επιστρέφει συνεχώς στο ίδιο ερώτημα. Tι είναι τελικά «πρόοδος» στην κτηνοτροφία; Είναι να κρατάμε ζωντανό ένα μοντέλο επιβίωσης ή να χτίζουμε μια κανονική, ανταγωνιστική παραγωγή; Για μένα η απάντηση είναι καθαρή. Επιτυχημένο επιχειρείν σημαίνει μετρήσιμη απόδοση, τεχνολογία, οργάνωση, πειθαρχία και αγορά.
Όχι απλώς «να βγαίνει η χρονιά» με την επιδότηση ως βασικό στήριγμα. Το λέω και το εννοώ επειδή βλέπω από μέσα πόσο δύσκολο είναι να μιλήσεις για κτηνοτροφία με όρους management χωρίς να παρεξηγηθείς. Στην αιγο-προβατοτροφία ειδικά, δεν μας κρατάει πίσω η έλλειψη αξίας. Μας κρατάει πίσω ένα σύνολο δομικών δυσκολιών που όλοι λίγο-πολύ ξέρουμε, αλλά αποφεύγουμε να τις πούμε καθαρά. CapEx, αδυναμίες κατανοήσης του επιχειρηματικού μοντέλου, υψηλό κόστος, έλλειψη κλίμακας, ελλιπής πρόσβαση σε επαγγελματική διοίκηση και τεχνολογία, ζωονόσοι. Υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις και άνθρωποι που κάνουν δουλειά υψηλού επιπέδου, δεν «τσουβαλιάζω». Αλλά όσο δεν μιλάμε για το γιατί το σύστημα παράγει στασιμότητα, θα χειροκροτάμε τις εξαιρέσεις και θα χάνουμε τον κανόνα.
Και μέσα σε όλα αυτά, υπάρχει κάτι που με απασχολεί πιο πολύ από οτιδήποτε άλλο. Το πώς οι επιδοτήσεις λειτούργησαν σαν υπνωτικό. Όχι μόνο οικονομικά. Κυρίως στην κουλτούρα. Φτάσαμε στο σημείο να βαφτίζουμε «πρόοδο» τη διαχείριση της επιδοτήσης και «επιχειρηματικότητα» τη σταθεροποίηση της επιβίωσης. Αυτό είναι το πιο επικίνδυνο, γιατί σε βάζει να πιστεύεις ότι κινείσαι μπροστά ενώ, στην πραγματικότητα, απλώς δεν πέφτεις.
Γι’ αυτό, όταν μιλάω για “win” στην πτηνοτροφία και την γαλακτοπαραγωγό αγελαδοτροφία, το κάνω με πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Εκεί, σε μεγάλο βαθμό, η τεχνολογία δεν φοβήθηκε την παράδοση και το management δεν θεωρήθηκε «προδοσία». Μπήκαν διαδικασίες, μετρήσεις, επενδύσεις, πειθαρχία, στόχοι. Και παρ’ όλα αυτά, ακόμα και αυτές οι επιτυχίες μένουν σιωπηλές. Ακούω δημόσια πρόσωπα να λένε ότι τα ακούν όλα αυτά «για πρώτη φορά», δεν μου κάνει εντύπωση. Μου επιβεβαιώνει ότι έχουμε ένα βαθύτερο πρόβλημα. Δεν έχουμε πείσει την κοινωνία, και συχνά ούτε τους ίδιους μας τους εαυτούς, ότι ένας άνθρωπος μπορεί να είναι ταυτόχρονα κτηνοτρόφος, επιστήμονας και μάνατζερ. Σαν να είναι ασύμβατες ιδιότητες.
Και όσο αυτό μένει έτσι, το σύγχρονο αφήγημα της κτηνοτροφίας δεν θα είναι ελκυστικό επειδή απλά δεν έχει γίνει κατανοητό. Κάπου εδώ δένει και το πιο σκληρό δεδομένο. Εγκατάλειψη του επαγγέλματος και αντιστραμμένη ηλικιακή πυραμίδα. Αν ο νέος άνθρωπος βλέπει τον κτηνοτρόφο ως «μοίρα» και όχι ως επάγγελμα με προοπτική, αν δεν βλέπει κύρος, γνώση, εξέλιξη και οικονομική λογική, δεν θα μπει. Και τότε η παραγωγή θα γερνάει και θα υποχωρεί, όσο κι αν προσπαθούμε να τη στηρίξουμε με επιδοτήσεις.
Η δική μου θέση είναι απλή. Αν θέλουμε κτηνοτροφία που να στέκεται, πρέπει να ξαναχτίσουμε την εικόνα και την ουσία του κτηνοτρόφου ως επιχειρηματία της παραγωγής. Είναι το μόνο ρεαλιστικό μονοπάτι για να ξαναγίνει ο κλάδος ελκυστικός, βιώσιμος και αξιοπρεπής.
